Wartownia - mały budynek, wielki problem

Urzędnicy zdecydowali, że przy okazji budowy nowej ul. Artyleryjskiej trzeba wyburzyć XIX-wieczny budynek wartowni. Nie muszą jednak tego robić - pisze Wojciech Grejciun

W poniedziałek w "Gazecie" opisaliśmy starania Stowarzyszenia Sadyba o wpisanie do rejestru zabytków koszar przy dworcu zachodnim. Na 40 ha powstały w latach 1887-1889 zabudowania dla wojsk pruskich. Gdy w latach 90. XX wieku wyprowadziło się stąd wojsko, okazało się, w jak tragicznym stanie są zabudowania. Z każdym rokiem jest coraz gorzej. Ale kompleks kilkunastu XIX-wiecznych obiektów wciąż warto chronić. Właśnie dlatego Sadyba chce je wpisać do rejestru zabytków. Mogłoby się to stać nawet w tym roku.

Jednak zanim do tego dojdzie, miasto zacznie budowę nowej ul. Artyleryjskiej. Inwestycja jest miastu potrzebna, bo Artyleryjska to od lat najgorsza ulica w mieście. Według dokumentacji, w miejscu wartowni ma być chodnik. Wybór między nowym chodnikiem a starą wartownią okazał się dla urzędników łatwy: poświęcili wartownię. Budynek nie jest może duży, na terenie koszar są ładniejsze i cenniejsze, ale nie znaczy to, że jest mniej ważny niż pozostałe wojskowe obiekty. - Jest tym, czym są drzwi do domu - mówi Krzysztof Worobiec, prezes Sadyby.

Wydaje się jednak, że jest sposób, by ocalić wartownię. Wystarczy spojrzeć na okolicę dawnego biura przepustek z góry, na przykład z nasypu kolejowego. Wartownię można ominąć, budując chodnik na tyłach budynku. Dla pieszych oznaczałoby to konieczność nadrobienia kilkunastu metrów. Chociaż trudno mówić o pieszych w tej części miasta, gdzie dominują hurtownie, do których mieszkańcy przyjeżdżają samochodami.

Okazuje się, że nie jest to pomysł nowy. Także konserwatorzy zabytków i ludzie, którzy wcześniej robili dokumentację koszar, wiedzieli o tej możliwości. Ich zdaniem chodnik bez problemu można przeprowadzić tak, aby nie burzyć XIX-wiecznej wartowni.

Nie wiem, czy miasto wiedziało o tym rozwiązaniu. Nie wiem, czy brało je pod uwagę. Jeśli urzędnicy nie wiedzieli, mogli się dowiedzieć podczas poniedziałkowego spotkania w Urzędzie Wojewódzkim w sprawie ochrony koszar. Niestety byli na nim wszyscy zainteresowani oprócz przedstawicieli ratusza. A tylko oni mogą zmienić plany przebudowy ul. Artyleryjskiej. Krzysztof Worobiec nie krył swojego rozczarowania, że urzędników z magistratu nie było. - To kolejny dowód, jak ratusz traktuje zabytki w Olsztynie - mówi.

Nieliczne olsztyńskie przykłady pokazują, że udaje się pogodzić inwestycje z ochroną zabytków. Udawało się nawet w latach PRL. Karol Głębocki, rzecznik prasowy Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Olsztynie opowiada, jak w latach 70. ocalono neorenesansową Willę Bayer przy ul. Szrajbera. - Ulica miała być zmodernizowana i przebiegać w miejscu, gdzie stoi ten zabytek - wspomina. - Za obronę willi zabrał się bardzo szanowany prof. Wiktor Zin [był wtedy generalnym konserwatorem ochrony zabytków - red.]. Udało mu się tę walkę wygrać. I dzisiaj mamy i zabytek, i drogę - przyznaje Głębocki.

Drogowcy nieraz musieli zmieniać swoje plany inwestycyjne, by ocalić to, co warte ochrony. Najbardziej znany przykład to przebudowa drogi krajowej nr 58 w 2007 roku. Drogowcy - choć mieli inne plany - nie wycięli ani jednego drzewa z zabytkowej alei dębów koło wsi Dłużek. Zastosowali proste rozwiązania: zostawili zwężoną drogę, ustawili czytelne znaki i ograniczenie prędkości.

Sprawa wartowni wydaje się prosta. O wiele prostsza niż z zagospodarowaniem innych niszczejących zabytków w mieście, jak chociażby koszar przy ul. Gietkowskiej. Niewielkim kosztem urzędnicy mogliby ocalić budynek i przy okazji udowodnić, że nie traktują zabytków po macoszemu. Mają też szansę częściowo zrehabilitować się za zaniedbania przy innych niszczejących cennych obiektach.

[e-mail]